Lịch sử lớp 11 · Chủ đề 6: Lịch sử bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam ở Biển Đông

Hồ sơ học tập nguyên gốc — Bài 12. Vị trí và tầm quan trọng của Biển Đông

Không gian biển và những tuyến kết nối

Biển Đông là biển tương đối kín ở rìa phía tây Thái Bình Dương, nối với các vùng biển, đại dương khác qua những eo biển. Các tuyến hàng hải liên kết Đông Á với Đông Nam Á, Nam Á, Trung Đông, châu Âu đi qua khu vực, khiến vị trí có ý nghĩa lớn đối với thương mại và an ninh. Theo thuật ngữ cập nhật của nhà xuất bản, dùng eo biển Ca-ri-ma-ta (Karimata), không nhầm với đảo Ca-li-man-tan (Kalimantan).

Các nước và vùng lãnh thổ tiếp giáp gồm Việt Nam, Trung Quốc, Phi-líp-pin, Ma-lai-xi-a, Bru-nây, In-đô-nê-xi-a, Xin-ga-po, Thái Lan, Cam-pu-chia và Đài Loan. Khi liệt kê phải giữ cách diễn đạt “nước và vùng lãnh thổ”, không biến danh sách địa lí thành khẳng định các thực thể có cùng địa vị pháp lí. Quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa có vị trí quan trọng trong không gian Biển Đông; không suy chủ quyền hoặc độ rộng vùng biển chỉ từ khoảng cách trên bản đồ.

Tài nguyên, môi trường và tầm quan trọng chiến lược

Biển Đông cung cấp nguồn lợi hải sản, tài nguyên dầu khí, năng lượng biển, cảnh quan và hệ sinh thái có giá trị. Cảng biển và tuyến hàng hải hỗ trợ giao thương; các đảo có vai trò kinh tế, nghiên cứu, dịch vụ và quốc phòng. Tầm quan trọng này tạo cơ hội hợp tác nhưng cũng có thể làm lợi ích đan xen, cạnh tranh gay gắt. Không dùng số liệu trữ lượng ước tính thiếu nguồn như lượng tài nguyên chắc chắn có thể khai thác.

Khai thác phải gắn với bảo vệ hệ sinh thái, an toàn hàng hải và luật pháp quốc tế. Ô nhiễm, khai thác quá mức, biến đổi khí hậu và phá huỷ rạn san hô làm giảm sinh kế lâu dài. Tự do hàng hải theo luật quốc tế không đồng nghĩa tàu thuyền được thực hiện mọi hoạt động ở mọi vùng biển; quyền, nghĩa vụ khác nhau theo chế độ pháp lí. Học sinh phân tích được lợi ích kinh tế, môi trường, quốc phòng mà không cổ vũ hành vi nguy hiểm hoặc tự ý tiếp cận vùng tranh chấp.

Định vị bằng mô tả, không biến mô tả thành ranh giới pháp lí

Theo phạm vi khái quát của bài học, Biển Đông có diện tích khoảng 3,5 triệu km², trải từ khoảng 3°Nam đến 26°Bắc và 100°Đông đến 121°Đông. Những số này mô tả không gian biển, không phải toạ độ một đường phân định quốc gia. Ma-lắc-ca, Ba-si, Ga-xpa và Ca-ri-ma-ta là những eo biển cần nhận diện trên tuyến kết nối; Ca-li-man-tan chỉ đảo/vùng đảo, không dùng thay tên eo Ca-ri-ma-ta.

Hoàng Sa ở phía bắc khu vực Biển Đông, có các đảo như Phú Lâm, Linh Côn; Trường Sa ở phía đông nam bờ biển Việt Nam, có các đảo như Trường Sa, Song Tử Tây. Vai trò của các quần đảo gồm hỗ trợ giao thông, hậu cần, hoạt động kinh tế và quốc phòng. Mô tả vị trí không tự giải quyết tranh chấp chủ quyền; quy chế vùng biển của một thực thể còn phụ thuộc đặc điểm và luật áp dụng. Ví dụ luyện kĩ năng: bốn điểm giả định cùng một kinh tuyến có vĩ độ 22°B,17°B,10°B,5°B; từ Bắc xuống Nam là theo vĩ độ giảm dần. Đây không phải tuyến đi biển hay toạ độ khảo sát.