Lịch sử lớp 11 · Chủ đề 2: Chủ nghĩa xã hội từ năm 1917 đến nay

Hồ sơ học tập nguyên gốc — Bài 3. Sự hình thành Liên bang Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Xô viết

Từ cách mạng Nga đến nhu cầu liên bang

Năm 1917, nước Nga trải qua hai cuộc cách mạng có tính chất khác nhau. Cách mạng tháng Hai lật đổ Nga hoàng nhưng xuất hiện tình trạng hai chính quyền. Cách mạng tháng Mười do Đảng Bôn-sê-vích lãnh đạo đưa chính quyền về tay các Xô viết, mở đường xây dựng một xã hội mới. Ngày tháng trong tên gọi truyền thống dùng lịch Nga đương thời; không lấy đó làm lí do đảo thứ tự hai cuộc cách mạng.

Sau nội chiến và sự can thiệp từ bên ngoài, các nước cộng hoà Xô viết đối mặt nhu cầu khôi phục kinh tế, bảo vệ thành quả cách mạng và phối hợp nguồn lực. Liên kết có cơ sở từ quá trình hợp tác quân sự, kinh tế trước đó, đồng thời phải giải quyết vấn đề dân tộc: chống áp bức dân tộc, tôn trọng quyền bình đẳng, tự quyết. Không giải thích sự ra đời liên bang chỉ bằng mong muốn của một cá nhân.

Sự thành lập và ý nghĩa

Ngày 30–12–1922, Đại hội lần thứ nhất các Xô viết toàn Liên bang thông qua tuyên ngôn và hiệp ước thành lập Liên bang Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Xô viết. Bốn thành viên sáng lập là Nga, U-crai-na, Bê-lô-rút-xi-a và Liên bang Ngoại Cáp-ca-dơ. Hiến pháp năm 1924 xác lập cơ sở pháp lí của nhà nước liên bang. Cần phân biệt năm thành lập với năm ban hành hiến pháp đầu tiên của liên bang.

Sự thống nhất tăng khả năng huy động nguồn lực, bảo vệ và xây dựng đất nước, tạo mô hình nhà nước liên bang xã hội chủ nghĩa đầu tiên. Liên Xô trở thành chỗ dựa quan trọng cho nhiều phong trào cách mạng trên thế giới. Ý nghĩa này là đánh giá lịch sử; việc khẳng định nguyên tắc bình đẳng khi thành lập không đồng nghĩa mọi vấn đề dân tộc trong thực tiễn về sau đều được giải quyết hoàn toàn.