NeoEdu
Công nghệ 9 — Định hướng nghề nghiệp và ba mô đun trải nghiệm
Công nghệLớp 9Phần 2. Mô đun Lắp đặt mạng điện trong nhà — Bài 1–7

Bài 6. Thực hành: Lắp đặt mạng điện trong nhà

Mục tiêu bài học

  • Phân biệt được Công tắc ba cực, Mạch cầu thang, Mạch luân phiên.
  • Giải quyết nhiệm vụ bài 6. thực hành: lắp đặt mạng điện trong nhà với dữ kiện và giới hạn an toàn rõ ràng.

Bài giảng

Bản chất và điều kiện áp dụng

Bài thực hành có đủ ba mạch in trong sách: mạch bảng điện gồm công tắc một cực điều khiển một đèn và điểm lấy điện; mạch đèn cầu thang dùng hai công tắc ba cực điều khiển một đèn; mạch hai đèn sáng luân phiên dùng công tắc hai cực bật/tắt và công tắc ba cực chọn một trong hai đèn. Ba cực là ba đầu nối của công tắc chuyển mạch, không phải điện ba pha. Ở đây chỉ học sơ đồ điện lưới trên giấy; mọi mô hình hoạt động dùng bộ 3–6 V giới hạn dòng, đèn và đầu nối phù hợp. Không cắm mô hình vào điện lưới.

Quy trình, kiểm soát và sản phẩm mẫu

Sản phẩm mẫu thấp áp: (1) nguồn→bảo vệ học cụ→công tắc S→đèn→cực về; nhánh lấy điện được mô tả trên giấy, không dùng ổ lưới. (2) cực chung S1 nhận nguồn, hai dây nhánh nối cặp tiếp điểm S1–S2; cực chung S2→đèn→cực về. Quy ước A–A hoặc B–B sáng, A–B/B–A tắt. (3) nguồn→S bật/tắt→cực chung K chọn; ngả A→đèn 1, ngả B→đèn 2; cả hai đèn về cực còn lại. S tắt: cả hai tắt; S bật/K=A: chỉ đèn 1; S bật/K=B: chỉ đèn 2. Quy trình: đọc sơ đồ, vẽ lắp, dự trù, nối khi mất nguồn, giáo viên kiểm tra rồi cấp nguồn thử từng trạng thái. Mẫu bảng kết quả trên là dự đoán theo sơ đồ, không phải quan sát đã thực hiện. Học sinh ghi kết quả thật khi thực hành, so với dự đoán; lỗi thì ngắt nguồn trước khi sửa. Gia công bảng và mọi điện lưới chỉ do giáo viên/người chuyên môn.

Sơ đồ chức năng ba mạch học cụ, tải được vẽ bằng khối; không phải bản đấu điện lưới

Khái niệm chính

Công tắc ba cực
Công tắc có một cực chung chuyển sang một trong hai ngả
Mạch cầu thang
Hai công tắc chuyển mạch điều khiển một đèn từ hai vị trí
Mạch luân phiên
Bộ chọn chỉ cấp điện cho một trong hai đèn khi công tắc cho phép bật

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Mạch cầu thang có hai công tắc S1,S2, mỗi công tắc hai vị trí A/B. Có bao nhiêu tổ hợp vị trí cần kiểm?

    Xem lời giải

    2×2=4 tổ hợp AA, AB, BA, BB; theo cách nối quy ước AA/BB sáng, AB/BA tắt.

  2. Ví dụ 2

    Vẽ hoặc mô tả đầy đủ ba mạch thực hành, nêu đầu chung và vai trò từng công tắc; chỉ dùng học cụ thấp áp.

    Xem lời giải

    Mạch 1: S nối tiếp đèn, nhánh lấy điện độc lập mô tả trên giấy. Mạch 2: chung S1→nguồn, hai dây qua hai ngả tương ứng đến S2, chung S2→đèn→về. Mạch 3: nguồn→S cho phép→chung K; hai ngả đến hai đèn riêng, hai đầu còn lại của đèn về nguồn. Bảo vệ học cụ theo bộ; nối khi mất nguồn.

Ghi nhớ

Công tắc ba cực: Công tắc có một cực chung chuyển sang một trong hai ngả; Mạch cầu thang: Hai công tắc chuyển mạch điều khiển một đèn từ hai vị trí; Mạch luân phiên: Bộ chọn chỉ cấp điện cho một trong hai đèn khi công tắc cho phép bật.

Dễ nhầm

  • Công tắc ba cực trong bài là công tắc dùng nguồn ba pha. Ba cực chỉ số đầu nối; mạch học dùng chuyển mạch một cực chung sang hai ngả.

Bài tập

Đã đúng 0/6 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Dữ kiện ba mạch học cụ, chỉ dùng 3–6 V giới hạn dòng; không điện lưới. Sản phẩm mẫu thấp áp: (1) nguồn→bảo vệ học cụ→công tắc S→đèn→cực về; nhánh lấy điện được mô tả trên giấy, không dùng ổ lưới. (2) cực chung S1 nhận nguồn, hai dây nhánh nối cặp tiếp điểm S1–S2; cực chung S2→đèn→cực về. Quy ước A–A hoặc B–B sáng, A–B/B–A tắt. (3) nguồn→S bật/tắt→cực chung K chọn; ngả A→đèn 1, ngả B→đèn 2; cả hai đèn về cực còn lại. S tắt: cả hai tắt; S bật/K=A: chỉ đèn 1; S bật/K=B: chỉ đèn 2. Quy trình: đọc sơ đồ, vẽ lắp, dự trù, nối khi mất nguồn, giáo viên kiểm tra rồi cấp nguồn thử từng trạng thái. Mẫu bảng kết quả trên là dự đoán theo sơ đồ, không phải quan sát đã thực hiện. Học sinh ghi kết quả thật khi thực hành, so với dự đoán; lỗi thì ngắt nguồn trước khi sửa. Gia công bảng và mọi điện lưới chỉ do giáo viên/người chuyên môn.

    Sơ đồ chức năng ba mạch học cụ, tải được vẽ bằng khối; không phải bản đấu điện lưới

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Trong bài 6. thực hành: lắp đặt mạng điện trong nhà, mô tả nào đúng về Công tắc ba cực?

  3. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Ghép đúng thuật ngữ với ý nghĩa trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai

    Công tắc ba cực trong bài là công tắc dùng nguồn ba pha.

  5. Câu 4Mức 2Điền vào chỗ trống

    Chọn thuật ngữ phù hợp: Hai công tắc chuyển mạch điều khiển một đèn từ hai vị trí được gọi là .

  6. Câu 5Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Sắp xếp các bước của quy trình sau theo đúng quan hệ trước–sau đã quy định (không phải mọi công việc trong bài).

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Vẽ lắp và dự trù theo sơ đồ đã chọn
    2. 2Cấp nguồn thấp áp thử rồi ghi trạng thái
    3. 3Nối dây học cụ khi đã tháo nguồn
    4. 4Giáo viên kiểm mối nối và ngắn mạch
  7. Câu 6Mức 3Trả lời ngắn

    Mạch cầu thang có hai công tắc S1,S2, mỗi công tắc hai vị trí A/B. Có bao nhiêu tổ hợp vị trí cần kiểm?

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Vẽ hoặc mô tả đầy đủ ba mạch thực hành, nêu đầu chung và vai trò từng công tắc; chỉ dùng học cụ thấp áp.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Lập bảng kiểm mẫu cho mạch luân phiên, nêu cách xử lí nếu cả hai đèn cùng sáng khi K ở một ngả.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay