Lịch sử và Địa lí 7
Lịch sử và Địa líLớp 7Phần 7. Lịch sử · Chương 7: Vùng đất phía Nam Việt Nam từ đầu thế kỉ X đến đầu thế kỉ XVI

Bài 18. Vương quốc Chăm-pa và vùng đất Nam Bộ từ đầu thế kỉ X đến đầu thế kỉ XVI

Mục tiêu bài học

  • Nêu được những nét cơ bản về chính trị, kinh tế và văn hóa của vùng đất phía Nam từ đầu thế kỉ X đến đầu thế kỉ XVI theo yêu cầu điều chỉnh năm 2025.
  • Đọc tình huống, phân biệt dữ kiện với suy luận và trình bày kết luận có căn cứ.

Bài giảng

Kiến thức và mối liên hệ

Về chính trị, Chăm-pa có giai đoạn phát triển mạnh từ thế kỉ XIII đến giữa thế kỉ XIV; cuối thế kỉ XIV đến 1471, vương triều Vi-giay-a suy yếu rồi sụp đổ; sau 1471 phạm vi thu hẹp, phân chia thành các tiểu quốc. Quan hệ với Đại Việt gồm giao lưu và xung đột, không phải chỉ một chiều. Về kinh tế, cư dân trồng lúa, chăn nuôi, đánh cá, làm thủ công và trao đổi đường biển. Về văn hóa, đền tháp, điêu khắc, tín ngưỡng bản địa và ảnh hưởng Hin-đu giáo, Phật giáo thể hiện sự tiếp nhận, sáng tạo. Tên địa điểm, mốc biến đổi phải đặt trong bối cảnh lịch sử; không dùng ranh giới tỉnh hiện nay làm đường biên cổ cố định.

Giải thích, phương pháp và giới hạn

Ở vùng đất Nam Bộ, sau khi Phù Nam suy sụp, Chân Lạp có quyền cai trị trên danh nghĩa nhưng mức kiểm soát thực tế hạn chế; cuối thế kỉ XIV, sức ép từ Xiêm càng làm khả năng kiểm soát trực tiếp suy giảm. Về kinh tế, cư dân canh tác lúa, chăn nuôi, đánh bắt thủy sản, làm thủ công và buôn bán nhỏ; thương nghiệp không giữ mức phát triển như thời Phù Nam. Về văn hóa, truyền thống địa phương tiếp tục cùng Hin-đu giáo, Phật giáo và tín ngưỡng dân gian; ảnh hưởng Ăng-co không đồng đều. Đây là khái quát khu vực lịch sử, không đồng nhất cư dân với một cộng đồng hiện đại duy nhất, cũng không phải mô tả tổ chức hành chính hiện nay. Phụ lục II Thông tư 17/2025 yêu cầu làm rõ cả chính trị, kinh tế, văn hóa chứ không chỉ ghi diễn biến chính trị.

Khái niệm chính

Chăm-pa
Duyên hải miền Trung
Nam Bộ
Không gian hạ lưu Mê Công để định vị
Chân Lạp
Thế lực ảnh hưởng vùng Nam Bộ sau Phù Nam
Giao lưu và xung đột
Hai mặt của quan hệ giữa các nước

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Một bản đồ minh họa không ghi năm, dùng đường biên các tỉnh hiện nay để tô “Chăm-pa thế kỉ X–XVI”.

    Nêu hai lỗi và cách sửa.

    Xem lời giải

    Bản đồ gộp sáu thế kỉ thành một phạm vi và lấy ranh giới hiện tại làm biên cổ. Cần chọn thời điểm cụ thể, nguồn phạm vi lịch sử, chú giải mức chắc chắn; tỉnh hiện nay chỉ hỗ trợ định vị.

Ghi nhớ

Chăm-pa: Duyên hải miền Trung; Nam Bộ: Không gian hạ lưu Mê Công để định vị; Chân Lạp: Thế lực ảnh hưởng vùng Nam Bộ sau Phù Nam; Giao lưu và xung đột: Hai mặt của quan hệ giữa các nước.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Ghép mỗi đối tượng với mô tả phù hợp.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  2. Câu 2Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Mô tả nào phù hợp với “Chăm-pa”?

  3. Câu 3Mức 2Nhiều đáp án

    Chọn đúng hai cặp liên hệ phù hợp.

    Chọn tất cả đáp án đúng

  4. Câu 4Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Kiểm tra từng liên hệ; không hiểu mũi tên là quan hệ nguyên nhân.

    ÝĐúngSai
    a)Chăm-pa: Duyên hải miền Trung.
    b)Nam Bộ: Thế lực ảnh hưởng vùng Nam Bộ sau Phù Nam.
    c)Chân Lạp: Không gian hạ lưu Mê Công để định vị.
    d)Giao lưu và xung đột: Hai mặt của quan hệ giữa các nước.
  5. Đọc ngữ liệu

    Một bản đồ minh họa không ghi năm, dùng đường biên các tỉnh hiện nay để tô “Chăm-pa thế kỉ X–XVI”.

  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Nêu hai lỗi và cách sửa.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 4Tự luận

    Vì sao học vùng đất phía Nam cần xem cả sản xuất và giao thương?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Cách nói thận trọng về quan hệ Đại Việt–Chăm-pa là gì?

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Một di tích Chăm ở tỉnh hiện nay chứng minh điều gì và chưa đủ chứng minh gì?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  10. Câu 9Mức 3Tự luận

    Viết đoạn so sánh Chăm-pa và vùng đất Nam Bộ từ thế kỉ X đến đầu thế kỉ XVI theo ba mặt chính trị, kinh tế, văn hóa; chỉ rõ một điểm tương đồng và một khác biệt, không dùng ranh giới tỉnh hiện nay để suy ra lãnh thổ cổ.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay