Giáo dục công dân 7
Giáo dục công dânLớp 7Bài 10. Quyền và nghĩa vụ của công dân trong gia đình

Quyền và nghĩa vụ của công dân trong gia đình

Mục tiêu bài học

  • Giải thích trách nhiệm trong gia đình bằng dấu hiệu cụ thể.
  • Phân tích tình huống và lựa chọn hành động có căn cứ, tôn trọng người khác.

Bài giảng

Hiểu bản chất và phân biệt

Các thành viên có quyền được tôn trọng, chăm sóc và nghĩa vụ quan tâm, giúp đỡ phù hợp với quan hệ, tuổi và khả năng. Con trai và con gái không vì giới mà được phân công học và việc nhà bất bình đẳng. Bổn phận không cho phép bạo lực hoặc ép lao động quá sức.

Từ nhận biết đến cách thực hiện

Trao đổi nhu cầu và lịch của từng người; phân việc phù hợp; kiểm tra không cản học, nghỉ và an toàn; điều chỉnh khi có ốm đau. Nếu bị đe dọa, bạo lực, cần hỗ trợ ngoài gia đình chứ không buộc giữ kín vì danh dự.

Tình huống giả định để học: Gia đình cho anh trai tập trung học, còn em gái cùng khối phải làm hết việc nhà và thường bỏ bài. Em đề nghị chia việc theo lịch và khả năng; một người nói đó là bổn phận riêng của con gái.

Phân tích: Tôn trọng học tập và bình đẳng không có nghĩa bỏ việc nhà; phân công theo khả năng/lịch hợp lí, không theo định kiến giới.

Đối chiếu pháp luật — ngày 03/11/2026

Đối chiếu Điều 26, 36, 37 và 39 Hiến pháp hợp nhất năm 2025: bình đẳng giới, bảo hộ gia đình, bảo vệ trẻ và quyền/nghĩa vụ học tập. Điều 3 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 13/2022/QH15 xác định cả ép học, lao động quá sức và các hành vi tổn hại tinh thần/kinh tế; không chỉ đánh đập. Bổn phận chăm sóc gia đình không hợp thức hóa bạo lực. Đây là kiến thức giáo dục theo nguồn dẫn, không phải tư vấn cho hồ sơ cá nhân. Không suy ra mức phạt hoặc trách nhiệm pháp lí cụ thể nếu chưa đủ điều kiện và quy định áp dụng.

Gia đình và những mối quan hệ cần tôn trọng

Gia đình gắn các thành viên qua hôn nhân, huyết thống hoặc quan hệ nuôi dưỡng được pháp luật ghi nhận; không chỉ gồm những người đang ở chung một nhà. Gia đình là nơi chăm sóc, giáo dục, truyền giá trị và hỗ trợ vật chất, tinh thần. Các gia đình có cấu trúc khác nhau vẫn cần được tôn trọng, không lấy việc thiếu một thành viên làm lí do chê bai trẻ. Vợ chồng bình đẳng, cùng bàn việc và chia sẻ chăm sóc. Cha mẹ có trách nhiệm nuôi dưỡng, bảo vệ, tạo điều kiện học, lắng nghe con và không phân biệt các con. Con kính trọng, quan tâm cha mẹ, làm việc vừa sức; hiếu thảo không buộc làm việc sai hoặc chịu bạo lực. Ông bà và cháu quan tâm, chăm sóc phù hợp điều kiện; anh chị em thương yêu, giúp nhau, không dùng tuổi lớn để áp đặt hay xúc phạm. Trách nhiệm cụ thể phụ thuộc quan hệ, tuổi và khả năng, không thể chuyển toàn bộ nghĩa vụ của người lớn sang một trẻ.

Khái niệm chính

Trách nhiệm trong gia đình
Các thành viên có quyền được tôn trọng, chăm sóc và nghĩa vụ quan tâm, giúp đỡ phù hợp với quan hệ, tuổi và khả năng. Con trai và con gái không vì giới mà được phân công học và việc nhà bất bình đẳng. Bổn phận không cho phép bạo lực hoặc ép lao động quá sức.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Viết đề nghị chia việc không xúc phạm thành viên nào.

    Gia đình cho anh trai tập trung học, còn em gái cùng khối phải làm hết việc nhà và thường bỏ bài. Em đề nghị chia việc theo lịch và khả năng; một người nói đó là bổn phận riêng của con gái.

    Xem lời giải

    Con muốn cả anh và con đều có thời gian học. Con đề nghị ghi các việc cần làm, chia theo lịch từng người; con rửa bát ba tối, anh ba tối, tối còn lại cùng hỗ trợ. Việc nặng nhờ người lớn. Cuối tuần gia đình xem lịch có phù hợp không.

Ghi nhớ

Giúp gia đình phải phù hợp tuổi, khả năng và quyền học tập. Trao đổi nhu cầu và lịch của từng người; phân việc phù hợp; kiểm tra không cản học, nghỉ và an toàn; điều chỉnh khi có ốm đau.

Dễ nhầm

  • Danh dự gia đình là lí do buộc trẻ giữ kín mọi hành vi bạo lực.

Bài tập

Đã đúng 0/7 câu

  1. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Ghép biểu hiện với nội dung phù hợp trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  2. Câu 2Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Gia đình cho anh trai tập trung học, còn em gái cùng khối phải làm hết việc nhà và thường bỏ bài. Em đề nghị chia việc theo lịch và khả năng; một người nói đó là bổn phận riêng của con gái.

    Đề xuất nào phù hợp?

  3. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Gia đình cho anh trai tập trung học, còn em gái cùng khối phải làm hết việc nhà và thường bỏ bài. Em đề nghị chia việc theo lịch và khả năng; một người nói đó là bổn phận riêng của con gái.

    Đánh giá hai nhận định.

    ÝĐúngSai
    a)Giúp gia đình phải phù hợp tuổi, khả năng và quyền học tập.
    b)Danh dự gia đình là lí do buộc trẻ giữ kín mọi hành vi bạo lực.
  4. Câu 4Mức 1Điền vào chỗ trống

    Chọn tên nội dung phù hợp với mô tả: Các thành viên có quyền được tôn trọng, chăm sóc và nghĩa vụ quan tâm, giúp đỡ phù hợp với quan hệ, tuổi và khả năng. Nội dung đó là .

  5. Câu 5Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Nhận định nào đúng với nội dung bài, kể cả ngoài tình huống đã nêu?

  6. Câu 6Mức 3Tự luận

    Gia đình cho anh trai tập trung học, còn em gái cùng khối phải làm hết việc nhà và thường bỏ bài. Em đề nghị chia việc theo lịch và khả năng; một người nói đó là bổn phận riêng của con gái.

    Viết đề nghị chia việc không xúc phạm thành viên nào.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 7Mức 3Tự luận

    Gia đình cho anh trai tập trung học, còn em gái cùng khối phải làm hết việc nhà và thường bỏ bài. Em đề nghị chia việc theo lịch và khả năng; một người nói đó là bổn phận riêng của con gái.

    Vì sao làm việc nhà khác với bị bóc lột hoặc ép quá sức?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 8Mức 4Tự luận

    Gia đình cho anh trai tập trung học, còn em gái cùng khối phải làm hết việc nhà và thường bỏ bài. Em đề nghị chia việc theo lịch và khả năng; một người nói đó là bổn phận riêng của con gái.

    Lập lịch mẫu cho hai anh em gồm nguyên tắc điều chỉnh.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 9Mức 2Ghép nối

    Ghép tình huống với mối quan hệ gia đình được thể hiện trực tiếp.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  10. Câu 10Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Vai trò nào của gia đình được thể hiện khi người lớn lắng nghe trẻ, hướng dẫn ứng xử và hỗ trợ lúc trẻ gặp khó?

  11. Câu 11Mức 3Tự luận

    Tình huống giả định: bà của Thư nhìn chữ nhỏ khó, có lịch hẹn khám được ghi trên giấy; Thư 13 tuổi còn bài học buổi tối. Viết kế hoạch giúp bà trong khả năng, bảo đảm việc học và nêu một việc phải nhờ người lớn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay