Công nghệ 12 — Công nghệ Điện–Điện tử / Lâm nghiệp–Thuỷ sản (hai nhánh lựa chọn)
Công nghệLớp 12Phần 9. Nhánh Điện–Điện tử (lựa chọn) · Phần hai. Công nghệ điện tử · Chương IX. Vi điều khiển

Bài 26. Thực hành: Thiết kế, lắp ráp, kiểm tra mạch tự động điều chỉnh cường độ sáng của LED theo môi trường xung quanh

Mục tiêu bài học

  • Phân biệt được hiệu chuẩn hai mốc, kẹp giá trị, tỉ lệ pwm trong đúng điều kiện của bài.
  • Hoàn thành nhiệm vụ: Viết mô hình mã hoàn chỉnh dùng A0 và chân9, với hai mốc cố định 100 và 900 do đề cung cấp; không khẳng định đã hiệu chuẩn thật.

Bài giảng

Nguyên lí, phân biệt và điều kiện áp dụng

Mô hình gồm cảm biến ánh sáng qua bộ chia áp vào ADC, vi điều khiển xử lí và chân PWM điều khiển LED qua điện trở hạn dòng. Hướng biến đổi ADC phụ thuộc vị trí quang trở trong bộ chia áp; không mặc định trời sáng làm số đọc tăng nếu chưa kiểm tra sơ đồ. Yêu cầu mô hình này: môi trường tối thì LED sáng hơn. Điều khiển thay đổi độ rộng xung, không khẳng định điện áp chân tạo ra một tín hiệu tương tự liên tục.

Phân tích nhiệm vụ, kiểm soát và thực hành an toàn

Tiến trình: xác định tiêu chí; thiết kế bộ thấp áp; lắp chưa cấp nguồn; giáo viên kiểm tra; hiệu chuẩn hai mức sáng; chạy mã; kiểm thử tối–giữa–sáng và báo cáo. Dùng USB/bộ pin được duyệt, không nguồn tự chế; chỉ che cảm biến hoặc dùng ánh sáng an toàn, không laser/nhiệt. Với dữ liệu chuẩn ADC tăng khi sáng, mapping từ[a, b] sang[255,0], kẹp ngoài dải; nếu a=b phải báo lỗi, không chia0. Báo cáo gồm mốc hiệu chuẩn, bảng PWM dự kiến và số đo riêng nếu thực hiện.

Mạch chia áp cụ thể và bảng kiểm thử

Phương án nguồn USB 5 V trên Uno R3, giáo viên kiểm tra trước: quang trở nối từ 5 V đến A0, điện trở cố định 10 kΩ nối từ A0 về GND; khi quang trở giảm dưới ánh sáng mạnh, điện áp A0 tăng. Đầu D9 điều khiển LED đỏ qua điện trở nối tiếp 330 Ω; cathode LED về GND. Nếu giả thiết LED sụt khoảng 2 V, dòng khi D9 ở mức cao xấp xỉ (5−2)/330≈9,1 mA; vẫn phải kiểm tra định mức thật của bo và LED. Dùng breadboard, dây cắm, máy tính/IDE, USB được duyệt; không động cơ, tải điện lưới hoặc nguồn tự chế.

Mọi liên kết thực hiện khi rút nguồn, giáo viên kiểm tra cực LED, điện trở và không ngắn mạch trước nối USB. Hiệu chuẩn thật phải ghi riêng hai điều kiện sáng/tối, số đọc và chiều biến thiên; 100/900 ở bài này là dữ kiện được cấp, không phải số đã đo. Với hai mốc ấy, bảng kiểm thử đầy đủ: x=0 hoặc 100 → PWM 255 sau kẹp; x=500 → 128 khi làm tròn nửa lên; x=900 hoặc 1023 → PWM 0. Nếu hai mốc bằng nhau thì báo lỗi, không thực hiện phép chia. ADC có số đọc trong dải chưa tự chứng minh dây cảm biến nguyên vẹn; chương trình mẫu không phát hiện mọi lỗi cảm biến.

Minh hoạ hiệu chuẩn trên giấy: các mẫu được đề gán nhãn điều kiện tối/sáng cho số đọc100,150,500,900; tìm min=100,max=900 rồi kiểm tra chiều tăng theo sơ đồ trước dùng. Nếu toàn bộ mẫu bằng500 thì hai mốc trùng, không dùng công thức. Có chênh số do nhiễu chưa đủ chứng minh đã tạo được hai điều kiện tham chiếu; không gọi dữ liệu này là hiệu chuẩn thật.

Khái niệm chính

Hiệu chuẩn hai mốc
Xác định số đọc ứng với hai điều kiện ánh sáng tham chiếu
Kẹp giá trị
Giới hạn kết quả trong miền cho phép
Tỉ lệ PWM
Phần thời gian đầu ra ở mức cao trong một chu kì

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Dữ liệu mô hình: ADC tối 100, sáng 900; PWM=255×(900−x)/800, kẹp0–255. Tại x=500, PWM bằng bao nhiêu khi làm tròn đến số nguyên gần nhất, đúng nửa đơn vị thì làm tròn lên?

    Xem lời giải

    255×(900−500)/800=127,5, làm tròn theo đề thành 128; đây không phải số đo độ rọi.

  2. Ví dụ 2

    Viết mô hình mã hoàn chỉnh dùng A0 và chân9, với hai mốc cố định 100 và 900 do đề cung cấp; không khẳng định đã hiệu chuẩn thật.

    Xem lời giải
    const int lo = 100, hi = 900;
    void setup() {
      pinMode(9, OUTPUT);
      Serial.begin(9600);
    }
    void loop() {
      if (hi <= lo) {
        analogWrite(9, 0);
        Serial.println(F("Loi hieu chuan: hi phai lon hon lo"));
        delay(250);
        return;
      }
      int x = constrain(analogRead(A0), lo, hi);
      int pwm = (255L * (hi - x) + (hi - lo)/2) / (hi - lo);
      analogWrite(9, pwm);
      delay(50);
    }
    

    Bảng dự kiến: x 100→255,500→128,900→0. Mốc là dữ kiện, chưa đo; chiều ADC tăng khi sáng là giả thiết bắt buộc. Phần lỗi đưa LED về 0 chỉ là trạng thái của mô hình, không tuyên bố hệ chiếu sáng an toàn.

Ghi nhớ

Hiệu chuẩn hai mốc: Xác định số đọc ứng với hai điều kiện ánh sáng tham chiếu; Kẹp giá trị: Giới hạn kết quả trong miền cho phép; Tỉ lệ PWM: Phần thời gian đầu ra ở mức cao trong một chu kì.

Ứng dụng

  • Sản phẩm học tập của bài: Viết mô hình mã hoàn chỉnh dùng A0 và chân9, với hai mốc cố định 100 và 900 do đề cung cấp; không khẳng định đã hiệu chuẩn thật. Dùng dữ liệu hoặc mô hình trong phạm vi được giao, không coi kết quả giả định là quan sát thật.

Dễ nhầm

  • Có thể hiệu chuẩn bằng hai mốc bằng nhau rồi chia cho khoảng hiệu chuẩn. Khoảng bằng0 gây phép chia không xác định; phải báo lỗi và thu lại mốc hợp lệ.

Bài tập

Đã đúng 0/7 câu

  1. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Trong chủ đề thực hành: thiết kế, lắp ráp, kiểm tra mạch tự động điều chỉnh cường độ sáng của led theo môi trường xung quanh, Hiệu chuẩn hai mốc được hiểu đúng là gì?

  2. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Ghép các khái niệm với ý nghĩa phân biệt đúng.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 3Mức 2Đúng / Sai

    Đánh giá nhận định: Có thể hiệu chuẩn bằng hai mốc bằng nhau rồi chia cho khoảng hiệu chuẩn.

  4. Câu 4Mức 2Điền vào chỗ trống

    Chọn thuật ngữ đúng với mô tả“Giới hạn kết quả trong miền cho phép”: .

  5. Câu 5Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Sắp xếp các bước của quy trình học tập/phân tích này theo trình tự hợp lí.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Lắp bộ thấp áp khi chưa cấp nguồn
    2. 2Xác định chiều biến thiên ADC bằng sơ đồ/dữ liệu
    3. 3Thử ba mức và ghi kết quả kèm giới hạn
    4. 4Hiệu chuẩn hai mốc phân biệt dưới giám sát
  6. Câu 6Mức 3Trả lời ngắn

    Dữ liệu mô hình: ADC tối 100, sáng 900; PWM=255×(900−x)/800, kẹp0–255. Tại x=500, PWM bằng bao nhiêu khi làm tròn đến số nguyên gần nhất, đúng nửa đơn vị thì làm tròn lên?

  7. Đọc ngữ liệu

    Dữ kiện mô hình dùng cho hai câu vận dụng tiếp theo (không phải kết quả đã thực hiện):

    Dữ liệu mô hình: ADC tối 100, sáng 900; PWM=255×(900−x)/800, kẹp0–255.

  8. Câu 7Mức 3Nhiều đáp án

    Với nhiệm vụ: Viết mô hình mã hoàn chỉnh dùng A0 và chân9, với hai mốc cố định 100 và 900 do đề cung cấp; không khẳng định đã hiệu chuẩn thật. Chọn các yêu cầu phù hợp với lập luận/sản phẩm cần nộp.

    Chọn tất cả đáp án đúng

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Viết mô hình mã hoàn chỉnh dùng A0 và chân9, với hai mốc cố định 100 và 900 do đề cung cấp; không khẳng định đã hiệu chuẩn thật.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay