Luyện tậpNgữ vănLớp 10
Tổng hợp bài tập của các bài trong phần 12 "Tập hai – Ôn tập học kì II" (Ngữ văn 10 – Hai tập), có lời giải chi tiết.
5 / 64 câu
Hệ thống hoá kiến thức – Học liệu và bài mẫu nguyên gốc.
Ôn tập học kì 2: phân biệt thể loại, nội dung và cách tổ chức. Phạm vi là các Bài 6–9. Hồ sơ dưới đây giữ đủ văn bản tóm giải hoặc mô hình cần dùng; không yêu cầu đoán đoạn văn chưa có. Khi chọn một phương án thực hành, nói rõ lựa chọn, giữ căn cứ và giới hạn.
Bài 6: Tri thức ngữ văn – Học liệu diễn giải nguyên gốc theo các mục trong sách.
Văn học trung đại Việt Nam từ khoảng thế kỉ X đến hết XIX có bộ phận chữ Hán, chữ Nôm, gắn lịch sử đất nước và tiếp thu, biến đổi khuôn mẫu. Tính quy phạm thể hiện thể loại, thi liệu, cách tổ chức, nhưng tác giả có thể sáng tạo, Việt hoá, bộc lộ cá tính. Không coi quy phạm đồng nghĩa mọi tác phẩm như nhau hoặc chữ Hán đồng nghĩa không thuộc văn học Việt Nam.
Đây là bản tóm giải nguyên gốc phục vụ học tập; không phải nguyên văn hoặc bản dịch của tác phẩm. Các thể cáo, hịch, chiếu, biểu, thư có mục đích, tư thế và hoàn cảnh riêng. Lí lẽ, chứng cứ kết hợp cảm xúc, nhịp, hình ảnh tạo sức chính luận. Khi đọc Nguyễn Trãi, bối cảnh, nhân nghĩa, ý thức độc lập, tiếng nói cá nhân và nghệ thuật ngôn từ cùng quan trọng. Biểu cảm không chỉ một từ cảm thán mà có thể nằm trong chuỗi hình ảnh, nhịp và chuyển giọng.
Bài 7: Tri thức ngữ văn – Học liệu diễn giải nguyên gốc theo các mục trong sách.
Ngôi thứ nhất có người tự xưng tham gia, chứng kiến hoặc thuật lại; ngôi ba kể người khác, không tự chứng minh toàn tri. Điểm nhìn là vị trí nhận biết, cảm, đánh giá: người kể ngôi ba vẫn có thể theo rất gần một nhân vật, còn ngôi tôi thường có giới hạn về người khác. Một tác phẩm có thể chuyển điểm nhìn, dùng lời nửa trực tiếp hoặc bình luận.
Đây là bản tóm giải nguyên gốc phục vụ học tập; không phải nguyên văn hoặc bản dịch của tác phẩm. Lời người kể tổ chức sự kiện, miêu tả, đánh giá; lời nhân vật trực tiếp hoặc gián tiếp bộc lộ quan hệ, tính cách. Tính đáng tin cần xem từng thông tin, khoảng cách giữa lời và điều xảy ra, không gọi mọi người xưng tôi đều dối. Chủ đề, giá trị đạo đức và cảm hứng hiện qua cách chọn người nhìn, không chỉ nội dung sự kiện.
Bài 8: Tri thức ngữ văn – Học liệu diễn giải nguyên gốc theo các mục trong sách.
Văn bản thông tin cung cấp hiểu biết, thường dùng dữ liệu có tác giả, thời gian, địa điểm, đơn vị và nguồn. Bản tin chú ý sự việc có tính cập nhật, nêu điều cần biết rõ; nhan đề và cách lựa chi tiết có thể mang đánh giá. Văn bản tổng hợp phối hợp thuyết minh với kể, tả, biểu cảm, nghị luận nhưng không được hi sinh chính xác để gây hấp dẫn.
Đây là bản tóm giải nguyên gốc phục vụ học tập; không phải nguyên văn hoặc bản dịch của tác phẩm. Đọc cần tìm thông tin cơ bản, quan hệ nhân quả hoặc tiến trình, chi tiết nâng đỡ, mục đích và mức chắc chắn. Phương tiện phi ngôn ngữ như ảnh, sơ đồ, biểu đồ cần chú thích, tỉ lệ, nguồn, alt; không trang trí gây sai hoặc dùng dự báo như kết quả quan sát. Ẩn dụ khoa học làm dễ hiểu nhưng cần tách khỏi cơ chế được chứng minh.
Bài 9: Tri thức ngữ văn – Học liệu diễn giải nguyên gốc theo các mục trong sách.
Biểu đồ cột so quy mô, đường thể hiện biến đổi, tròn dùng cơ cấu một tổng, Venn so điểm chung - riêng, cây thể hiện cấp bậc, dòng thời gian thể hiện mốc. Phải chọn theo mục đích, ghi đơn vị, phạm vi và nguồn; dùng hình sai có thể dẫn kết luận sai. Màu không là kênh duy nhất, cần nhãn đọc được.
Đây là bản tóm giải nguyên gốc phục vụ học tập; không phải nguyên văn hoặc bản dịch của tác phẩm. Bài luận về bản thân có quan điểm, bằng chứng là trải nghiệm được nhìn lại, giọng riêng và đối tượng cụ thể. Nó không chỉ sơ yếu lí lịch, danh sách giải hay kể chuyện dài; chọn việc để làm rõ giá trị, điểm mạnh, giới hạn, thay đổi và đóng góp. Trung thực quan trọng hơn kịch tính; không phải kể chuyện nhạy cảm mới sâu sắc.
Đây là bản tóm giải nguyên gốc phục vụ học tập; không phải nguyên văn hoặc bản dịch của tác phẩm.
Đọc đề để xác định thao tác: hệ thống không chỉ là nhớ tên; đọc không chỉ là tìm một từ; viết phải tạo lập văn bản; nói và nghe cần có hồi đáp. Với mỗi nhiệm vụ, ghi mục đích, căn cứ, cách tổ chức và kết quả cần kiểm. Tự đánh giá dựa trên chi tiết: nhận định có nguồn nào, câu nào thực hiện lập luận, phần nào cần sửa. Khi có nhiều phương án, không trộn thể loại: bản nội quy cần điều khoản, báo cáo cần câu hỏi và nguồn, bài luận cần quan điểm hoặc trải nghiệm phù hợp. Các bản mẫu là học liệu nguyên gốc, không phải lời tác giả khác hoặc một hoạt động đã xảy ra.
Tôi hệ thống theo bốn trọng tâm. Bài 6: bối cảnh trung đại và yếu tố biểu cảm giúp đọc chính luận, thơ Hán – Nôm; không ép mọi tác phẩm cùng giọng. Bài 7: ngôi kể là vị thế xưng kể, điểm nhìn là phạm vi biết và cảm; cùng ngôi ba có thể theo gần một nhân vật hoặc bình luận rộng. Bài 8: văn bản thông tin cần nguồn, phạm vi, quan hệ chi tiết với thông tin chính; hình và ẩn dụ hỗ trợ, không thay kiểm chứng. Bài 9: sơ đồ phải đúng quan hệ; bài luận cá nhân chọn trải nghiệm thật để suy ngẫm và nói đóng góp. Điểm nối là điều kết luận phải có căn cứ phù hợp loại văn bản. Hệ thống ấy giúp chọn thao tác, không biến mọi câu trả lời thành một khuôn chung.
Cách thực hiện nào phù hợp mục đích của hoạt động này?
Ghép các yếu tố với vai trò/đặc điểm được trình bày trong bản tóm giải.
Đọc các nhận định về văn bản và cách sử dụng nguồn.
Sắp xếp quy trình thực hiện theo quan hệ điều kiện trước – sau.
Hệ thống đầy đủ các nhóm tri thức trong hồ sơ học kì theo đối tượng, mục đích và cách tổ chức; nêu một phân biệt giúp tránh dùng lẫn khái niệm. Không chỉ kê tên bài.
… và 59 câu nữa trong đề.
